Organon’u Anlamak – 2
- Kudret Parpar
- 13 Mar
- 3 dakikada okunur
Hekimin En Yüce Görevi ve Tedavinin Gerçek Amacı
Samuel Hahnemann’ın Organon of Medicine eserini birlikte anlamaya devam ediyoruz. Bu yazıda kitabın en başındaki, yani 1. ve 2. aforizmalara odaklanacağız.
Bu iki kısa cümle yalnızca bir giriş değildir. Aslında bütün klasik homeopatinin üzerine inşa edildiği temel tam da burada atılır.
Aforizma 1
“Hekimin en yüce görevi, tek görevi, hasta insanları sağlıklı hale getirmektir ;buna şifa vermek denir.”
Farklı çevirilerde küçük kelime değişiklikleri görebilirsiniz. Bazıları “görev”, bazıları ise “misyon” kelimesini kullanır. Hahnemann özellikle “iş” veya “meslek” gibi sıradan ifadelerden kaçınır.
Çünkü ona göre hekimlik yalnızca bir meslek değildir.Bu bir çağrıdır.
Bir hekim toplum sağlığıyla ilgilenebilir, rapor yazabilir, istatistik hazırlayabilir veya eğitim verebilir. Ama bütün bu rollerin üzerinde duran tek gerçek görev vardır:
İnsana şifa vermek.
Hahnemann birinci baskının girişinde bunu oldukça güçlü bir şekilde ifade eder:
“Bu ruhla işine başlayan hekim, dünyanın ilahi yaratıcısıyla benzeşir; O’nun yarattığı insanları korumaya yardım eder ve bu onay onu üç kat mübarek kılar.”
Bu sözler rastgele seçilmiş değildir. Hahnemann için şifa vermek kutsal bir iştir. Hakikatin peşinde yorulmadan çalışmak ve insanlara yardım etmek anlamına gelir.
“Hekim” ve “Şifa” Kelimelerinin Kökeni
“Hekim” kelimesinin tarihsel kökeni aslında oldukça ilginçtir. Eski kullanımında physic kelimesi güçlü müshil veya tahliye ilaçları veren kişiyi ifade ederdi.
Hahnemann bu kelimeyi yeniden yüceltir ve asıl anlamına geri döndürür:
Hekim, insanı hastalıktan önceki bütünlüğüne geri döndüren kişidir.
“Şifa vermek” anlamına gelen heal kelimesi de Eski İngilizce’de whole (bütün) kökünden gelir.
Yani şifa vermek demek aslında:
İnsanı yeniden bütün yapmak demektir.
Hahnemann’ın Sert Eleştirisi
Aforizma’nın ünlü dipnotunda Hahnemann, kendi döneminin tıbbına oldukça sert bir eleştiri yöneltir:
“Hayal ürünü fikirlerle sözde sistemler kurmak değildir…Hastalığın içsel nedenlerini sonsuza dek açıklamaya çalışmak değildir…Anlaşılmaz kelimelerle bilmiş görünmek değildir…Artık yeter bu teorik tıp fantezileri…Hekim olduğunu söyleyenlerin artık yoksul insanları sözlerle kandırmayı bırakıp gerçekten yardım etmeleri gerekir.”
Bu eleştiriler yalnızca teorik değildi.Hahnemann bunları yaşayarak söyledi.
Başarılı bir konvansiyonel hekimken, uygulanan tedavilerin hastalara zarar verdiğini fark etti. Bunun üzerine mesleğini bırakmayı tercih etti. Ailesiyle birlikte zor yıllar geçirmesine rağmen vicdanına aykırı bir tedaviyi uygulamayı reddetti.
Söylediği sözlerin arkasında gerçekten durdu.
Aforizma 2
“Tedavinin en yüksek ideali, sağlığı hızla, nazikçe ve kalıcı olarak geri kazandırmaktır; hastalığı bütünüyle ortadan kaldırmak ve yok etmek, bunu en kısa, en kesin, en az zararlı yolla ve açıkça anlaşılabilir ilkeler doğrultusunda yapmaktır.”
Dikkat ederseniz bu noktada Hahnemann henüz:
homeopati kelimesini kullanmamıştır
potentizasyonu anlatmamıştır
benzerlik yasasından söz etmemiştir
Ama ölçüyü koymuştur.
Gerçek tedavi şu özelliklere sahip olmalıdır:
Hızlı
Nazik
Kalıcı
Hahnemann’ın yaşadığı dönemde “başarılı tedavi” şu yöntemler anlamına geliyordu:
kan alma
arsenik kullanımı
cıva tedavileri
hacamat
Bu uygulamaların hiçbiri:
nazik değildi
kalıcı değildi
hastalığın köküne inmiyordu
Çoğu zaman yalnızca en belirgin semptom bastırılıyor, altta yatan bozukluk ise olduğu gibi kalıyordu.
Hahnemann ise hastalığın bir bütün olduğunu söyledi.
Gerçek şifa yalnızca bir şikâyetin kaybolması değildir.
Bütün hastalığın ortadan kalkmasıdır.
Açık ve Anlaşılır İlkeler
Aforizma 2’nin son kısmı çoğu zaman gözden kaçar:
“Açıkça anlaşılabilir ilkeler doğrultusunda.”
Peki bu neden önemlidir?
Çünkü Organon’un orijinal adı şudur:
“Rasyonel Şifa Sanatının Organon’u”
Buradaki kavramlar oldukça anlamlıdır:
Organon → araç, alet
Rasyonel → mantıklı ve izlenebilir
Şifa → bütünlüğü geri kazandırmak
Sanat → doğa yasalarını ustalıkla uygulamak
Başka bir deyişle Organon:
Şifa sanatının rasyonel kullanım kılavuzudur.
Bir yöntem:
açık değilse
öğretilemiyorsa
tekrar edilemiyorsa
o zaman Hahnemann’ın tarif ettiği rasyonel şifa sanatı değildir.
Sezgisel olabilir.Hatta mucizevi bile olabilir.
Ama homeopati değildir.
Sağlık = Bütünlük
Sağlık aslında bütünlüktür.
Sağlıklı bir insan, parçaların toplamından daha büyük bir bütün oluşturan canlı bir sistemdir. Sistem teorisinin diliyle buna ortaya çıkan özellikler (emergent properties) denir.
Bunu basit bir örnekle düşünelim.
Bilgisayar parçaları masanın üzerinde dururken hiçbir şey yapamaz. Ama doğru şekilde bir araya geldiğinde ekran açılır, programlar çalışır ve sistem işlev görür.
İnsan da böyledir.
Hastalık bu uyumu bozar.
Hekimin görevi ise bu uyumu tamamen geri kazandırmaktır.
Tek Şikayet Tuzağı
Modern tıpta sık görülen bir hata vardır:
Hekim yalnızca bir laboratuvar değerine veya tek bir semptoma odaklanır.
Karşısında:
solgun
titreyen
bitkin
bir hasta otururken şöyle diyebilir:
“Boyunuza göre ideal kilodasınız.”
Ama hasta hala hastadır.
Bu şifa değildir.
Bu yalnızca parçayı tedavi edip bütünü unutmaktır.
Hahnemann daha en baştan bunu reddetmiştir.
Bu İki Aforizma Bizim Pusulamızdır
Organon’un ilk iki aforizması bütün pratiğimizi yönlendiren iki temel gerçeği hatırlatır:
1️⃣ Hekimin tek gerçek görevi şifa vermektir.
2️⃣ Tedavinin en yüksek ideali, sağlığı hızlı, nazik ve kalıcı şekilde geri kazandırmaktır.
Bundan sonra gelen her şey bu hakikate hizmet etmelidir.
Yorumlar